บุหรี่และแอลกอฮอล์ทำให้ผมร่วงจริงไหม? เบื้องหลังหัวล้านก่อนวัยที่หลายคนมองข้าม

ถ้าคุณคิดว่าปัญหา “ผมบาง” มาจากแชมพูไม่เข้ากับหนังศีรษะ ความเครียด หรือกรรมพันธุ์เพียงอย่างเดียว…คุณอาจกำลังมองข้าม “สายดาร์ก” สองตัวที่หยิบเข้าปากอยู่เป็นประจำ นั่นคือ “บุหรี่” และ “แอลกอฮอล์” ค่ะ

คำตอบสั้นๆ คือ บุหรี่และแอลกอฮอล์ทำให้ผมร่วงและผมบางเร็วขึ้นได้จริง เพราะสารพิษจากทั้งสองอย่างไม่ได้ทำร้ายแค่ปอดหรือตับ แต่ยังรบกวนการไหลเวียนเลือดและสารอาหารที่ส่งไปเลี้ยงรากผม วันนี้นารักษ์สรุปกลไกเบื้องหลังหัวล้านก่อนวัย และวิธียื้อเส้นผมไว้สำหรับคนที่ยังเลิกไม่ได้มาให้ค่ะ

บุหรี่และแอลกอฮอล์ทำให้ผมร่วงได้อย่างไร?

ทั้งสองอย่างทำร้ายเส้นผมคนละทาง บุหรี่ไปรบกวนท่อน้ำเลี้ยงที่ส่งเลือดไปยังรากผม ส่วนแอลกอฮอล์ไปแย่งสารอาหารและความชุ่มชื้น พอมาเจอกันเลยเหมือนแท็กทีมกันทำงานจากภายในค่ะ

ตัวการ	ทำร้ายเส้นผมอย่างไร	ผลที่มักเห็น
บุหรี่ (นิโคตินและควัน)	หลอดเลือดหดตัว อนุมูลอิสระทำร้ายเซลล์รากผม	ผมลีบเล็ก ร่วงง่าย หงอกเร็ว
แอลกอฮอล์	รบกวนการดูดซึมสารอาหาร และทำให้ร่างกายเสียน้ำ	ผมแห้งกรอบ ขาดง่าย หนังศีรษะแห้ง

บุหรี่ทำให้ผมร่วงจริงไหม?

จริงค่ะ งานวิจัยหลายชิ้นพบว่าคนที่สูบบุหรี่มีแนวโน้มผมบางและผมร่วงแบบพันธุกรรมรุนแรงกว่าคนไม่สูบ บุหรี่ไม่ได้ทำให้ฟันเหลืองหรือมีกลิ่นปากเท่านั้น แต่ยังเป็นเหมือน “ผู้ลอบสังหาร” ที่ค่อยๆ ทำให้รากผมอ่อนแอลงอย่างช้าๆ ผ่าน 2 กลไกหลักนี้

1. นิโคตินทำให้หลอดเลือดที่หนังศีรษะหดตัว

ทุกครั้งที่สูบบุหรี่ นิโคตินจะทำให้หลอดเลือดหดตัว รวมถึงหลอดเลือดฝอยเล็กๆ ที่หนังศีรษะด้วย เมื่อทางเดินเลือดแคบลง ออกซิเจนและสารอาหารก็ไปถึงรากผมได้น้อยลง ถ้าเกิดซ้ำๆ เป็นเวลานาน รากผมอาจค่อยๆ ฝ่อ เส้นผมลีบเล็กลง และหลุดร่วงง่ายขึ้นค่ะ

2. อนุมูลอิสระในควันบุหรี่ทำร้ายเซลล์สร้างผม

ควันบุหรี่เต็มไปด้วยอนุมูลอิสระที่เข้าไปทำร้ายเซลล์รากผมได้ถึงระดับ DNA ทำให้วงจรชีวิตของเส้นผมสั้นลง ผมเก่าร่วงไวขึ้น และยังอาจรบกวนการสร้างเม็ดสี จึงมีงานวิจัยที่พบว่าคนสูบบุหรี่มีโอกาส “ผมหงอกก่อนวัย” สูงกว่าคนไม่สูบค่ะ

แอลกอฮอล์กับผมร่วง เกี่ยวกันอย่างไร?

แอลกอฮอล์ทำร้ายเส้นผมทางอ้อม ด้วยการรบกวนการดูดซึมสารอาหารที่รากผมต้องใช้ และทำให้ร่างกายเสียน้ำ หลายคนคิดว่าการดื่มเหล้า เบียร์ หรือไวน์ช่วยให้คลายเครียดและหลับง่าย แต่สำหรับเส้นผมแล้ว แอลกอฮอล์คือ “จอมปล้น” ดีๆ นี่เองค่ะ

1. จอมปล้นสารอาหาร ขวางการดูดซึมสังกะสีและวิตามิน

แอลกอฮอล์รบกวนการทำงานของลำไส้และตับ ทำให้ร่างกายดูดซึมและเก็บสารอาหารบางชนิดได้น้อยลง เช่น สังกะสี (Zinc) และวิตามินบีบางตัวอย่างโฟเลต ซึ่งเป็นวัตถุดิบที่รากผมใช้แบ่งตัวสร้างเส้นผมใหม่ ต่อให้กินอาหารดีแค่ไหน ถ้าดื่มหนักเป็นประจำ สารอาหารเหล่านั้นก็อาจไปไม่ถึงรากผมเท่าที่ควรค่ะ

2. ตัวดูดความชุ่มชื้น ทำให้ผมแห้งกรอบ

แอลกอฮอล์มีฤทธิ์ขับปัสสาวะ ทำให้ร่างกายเสียน้ำ (Dehydration) ได้ง่าย ผิวและหนังศีรษะจึงแห้งตึง เส้นผมขาดความยืดหยุ่น กลายเป็นผมแห้งกรอบ ชี้ฟู และขาดง่ายแค่เอามือสางค่ะ

ยังเลิกไม่ได้ จะดูแลผมจากบุหรี่และแอลกอฮอล์อย่างไร?

ทางที่ดีที่สุดคือค่อยๆ ลดและเลิกทั้งสองอย่าง แต่ถ้าการ “หักดิบ” ยังทำได้ยาก ระหว่างที่ค่อยๆ ลดละเลิก ลองใช้ 3 วิธีนี้ช่วยยื้อเส้นผมไว้ค่ะ

1. ใช้กฎ 1 ต่อ 1 ชดเชยน้ำ ดื่มแอลกอฮอล์ 1 แก้ว ให้ดื่มน้ำเปล่าอุณหภูมิห้องตามอีก 1 แก้ว เพื่อลดภาวะขาดน้ำที่ส่งผลต่อหนังศีรษะ
2. เติมไบโอตินและสังกะสีจากอาหารก่อน เช่น ไข่ ถั่ว เมล็ดฟักทอง อาหารทะเล และเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ส่วนอาหารเสริม ควรให้แพทย์หรือเภสัชกรช่วยประเมินก่อน ไม่ควรเพิ่มขนาดเองเป็นสองเท่า เพราะสังกะสีที่มากเกินไปอาจกระทบแร่ธาตุอื่น และไบโอตินขนาดสูงอาจรบกวนผลตรวจเลือดบางชนิดได้
3. ปรึกษาแพทย์เรื่องยาทามิน็อกซิดิล (Minoxidil) ยาทาหนังศีรษะกลุ่มนี้ใช้รักษาผมบางได้ โดยเชื่อว่าช่วยเรื่องการไหลเวียนเลือดและยืดระยะการเติบโตของเส้นผม แต่ควรใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกรค่ะ

สรุปแล้ว บุหรี่และแอลกอฮอล์คือตัวเร่งให้ผมบางและหัวล้านมาเร็วกว่าที่ควร ถ้ายังอยากสนุกกับสายนี้ ก็ต้องพร้อม “แลก” ด้วยการดูแลเส้นผมให้มากกว่าคนอื่น แต่ถ้าอยากได้ผมดกคืนมาในระยะยาว การค่อยๆ ลดละเลิกคือวิธีที่คุ้มที่สุดค่ะ

คำถามที่พบบ่อยเรื่องบุหรี่ แอลกอฮอล์ และผมร่วง

เลิกบุหรี่แล้วผมจะกลับมาดกไหม?

การเลิกบุหรี่ช่วยให้การไหลเวียนเลือดและสุขภาพโดยรวมดีขึ้น ซึ่งเป็นผลดีต่อรากผม แต่ผมที่บางจากพันธุกรรมอาจไม่กลับมาเท่าเดิมทั้งหมด ถ้าผมบางชัดเจนควรปรึกษาแพทย์ผิวหนังค่ะ

ดื่มแอลกอฮอล์นานๆ ครั้ง ทำให้ผมร่วงไหม?

การดื่มเป็นครั้งคราวในปริมาณน้อยมักไม่ใช่สาเหตุหลักของผมร่วง ปัญหามักเกิดกับคนที่ดื่มหนักหรือดื่มเป็นประจำ จนกระทบการดูดซึมสารอาหารและภาวะน้ำในร่างกายค่ะ

กินไบโอตินช่วยแก้ผมร่วงจากบุหรี่และแอลกอฮอล์ได้ไหม?

ไบโอตินช่วยได้ชัดในคนที่ขาดไบโอตินจริง ซึ่งพบไม่บ่อย สำหรับคนทั่วไป การกินอาหารให้ครบและลดตัวการอย่างบุหรี่และแอลกอฮอล์จะได้ผลมากกว่าการพึ่งอาหารเสริมอย่างเดียวค่ะ

แหล่งอ้างอิง

• Mosley JG, Gibbs AC. Premature grey hair and hair loss among smokers, a new opportunity for health education? BMJ, 1996, 313(7072), 1616.
• Trüeb RM. Association between smoking and hair loss, another opportunity for health education against smoking? Dermatology, 2003, 206(3), 189-191.
• Su LH, Chen TH. Association of androgenetic alopecia with smoking and its prevalence among Asian men, a community-based survey. Archives of Dermatology, 2007, 143(11), 1401-1406.

บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาจากแพทย์